Alopecia androgenetica is de medische term voor erfelijke haaruitval: een blijvende overgevoeligheid van je haarzakjes voor het hormoon dihydrotestosteron (DHT), waardoor haar geleidelijk dunner en korter wordt. Het treft niet alleen mannen, ook bij vrouwen komt het voor, vaak geleidelijk zichtbaar wordend rond de overgang. Bij Adephar geloven we in een eerlijk verhaal over wat je hier wel en niet aan kunt doen. In dit artikel lees je wat er in je haarzakjes gebeurt, hoe je alopecia androgenetica herkent en welke medische en ondersteunende opties er zijn. Herken je dit patroon bij jezelf, of ben je vooral benieuwd wat er precies achter de term schuilgaat? Dan vind je hieronder een compleet en eerlijk overzicht.
Inhoud
-
Wat is alopecia androgenetica?
-
Hoe zie je alopecia androgenetica bij vrouwen terug?
-
Wat maakt haarzakjes gevoelig voor DHT?
-
Welke medische opties zijn er?
-
Wat kunnen vitamines, mineralen en collageen wél en niet betekenen?
-
Veelgestelde vragen
Wat is alopecia androgenetica?
Alopecia androgenetica is een erfelijke overgevoeligheid van je haarzakjes voor DHT, een hormoon dat van nature in je lichaam aanwezig is. Bij wie hiervoor aanleg heeft, zorgt DHT ervoor dat haarzakjes in elke groeicyclus een fractie krimpen: een proces dat miniaturisatie heet. Concreet betekent dit dat haar geleidelijk dunner, korter en minder stevig wordt, tot het haarzakje op den duur nauwelijks nog haar aanmaakt. Zo heeft DHT bij mensen met deze aanleg een remmend effect op de haargroei van het haar op je hoofd, zoals ook toegelicht in de uitleg van Huidcentrum Gent over alopecia androgenetica.
Je komt de aandoening ook tegen onder de namen androgenetische alopecia, androgene alopecia of gewoon erfelijke kaalheid. Het gaat steeds om dezelfde erfelijke vorm van haaruitval, de term zelf is opgebouwd uit twee delen: androgeen (hormonaal bepaald) en genetisch (erfelijk bepaald). Je kunt de aanleg ervoor van beide ouders erven, niet alleen via je vader, wat een veelvoorkomend misverstand is. Er bestaat geen eenvoudige test die vooraf voorspelt of jij hiermee te maken krijgt: dat wordt pas duidelijk als de eerste signalen zich voordoen.
Alopecia androgenetica is niet hetzelfde als plotselinge, ronde kale plekken: dat patroon hoort eerder bij alopecia areata, een aandoening van het afweersysteem die we uitgebreider bespreken in onze gids over de verschillende soorten haaruitval. Ook tijdelijke haaruitval door stress, ziekte of een tekort, telogeen effluvium genoemd, is een ander verhaal: dat proces herstelt vaak vanzelf en lees je terug in ons artikel over haaruitval door stress.
Hoe zie je alopecia androgenetica bij vrouwen terug?
Tegen hun zeventigste heeft ongeveer 3 op de 10 vrouwen er in meer of mindere mate last van. Bij vrouwen ziet alopecia androgenetica er anders uit dan bij mannen: in plaats van een terugtrekkende haarlijn of een kale kruin wordt het haar diffuus dunner, gelijkmatig verspreid over de hele hoofdhuid. Je scheiding wordt geleidelijk breder en je haar voelt in zijn geheel dunner aan, maar de haargrens vooraan blijft meestal intact en echte kale plekken ontstaan zelden. Ziekenhuizen omschrijven het herkenbaar: het haar midden op je hoofd wordt dunner, zonder dat er echte kale plekken ontstaan, zoals ook te lezen is in de patiënteninformatie van OLVG over haaruitval bij vrouwen.
In de praktijk merk je het vaak eerst aan kleine dingen: je paardenstaart voelt dunner aan dan een paar jaar geleden, je hoofdhuid schemert iets meer door bij fel licht, of je vindt meer losse haren in je borstel dan je gewend bent. Het proces verloopt geleidelijk, over meerdere jaren, en kan al beginnen in je twintiger of dertiger levensjaren. Rond de overgang versnelt het vaak zichtbaar, omdat oestrogeen normaal gesproken een beetje beschermend werkt op je haar; wie in die levensfase zit, leest er meer over in ons artikel over haaruitval tijdens de menopauze.
Wat maakt haarzakjes gevoelig voor DHT?
De gevoeligheid van je haarzakjes voor DHT zit in je genen. Bij mensen met alopecia androgenetica reageren de haarzakjes sterker op dit hormoon: elke groeicyclus wordt de haarwortel een fractie kleiner, tot er uiteindelijk nog maar een dun, kort haartje overblijft. Dit wordt ook wel omschreven als een verkorting van de groeifase, waarbij een steeds groter deel van de haren in de uitvalfase terechtkomt. Zodra de haarwortel voldoende is gekrompen, wordt hergroei niet meer mogelijk, zo staat toegelicht in de uitleg van Huidarts.com over het DHT-mechanisme. Dat verklaart meteen waarom vroeg ingrijpen het proces kan vertragen, maar bestaande schade niet meer ongedaan maakt.
Belangrijk om te onthouden: niet elk haarzakje op je hoofd is even gevoelig voor DHT. Dat verklaart waarom de verdunning bij vrouwen zich vooral bovenop en middenop het hoofd voordoet, terwijl haar aan de zijkanten en achterkant vaak veel langer normaal blijft aanvoelen. Ook de snelheid waarmee het proces verloopt verschilt van persoon tot persoon: bij de een is de verdunning al binnen enkele jaren duidelijk zichtbaar, bij de ander blijft het decennialang beperkt tot een iets bredere scheiding.
Bij vrouwen kan naast erfelijkheid ook PCOS (polycysteus-ovarium-syndroom) meespelen: deze hormonale aandoening kan zorgen voor hogere androgeenspiegels, wat de gevoeligheid voor DHT kan versterken. Vermoed je dat PCOS bij jou een rol speelt, bijvoorbeeld naast andere klachten zoals een onregelmatige cyclus? Dan is dat iets om met je huisarts te bespreken, niet iets wat je zelf kunt vaststellen.
Welke medische opties zijn er?
Minoxidil is op dit moment het enige geregistreerde geneesmiddel tegen alopecia androgenetica en geldt ook bij vrouwen als eerste keuze, meestal in de vorm van een schuim of oplossing die je op de hoofdhuid aanbrengt. Je gebruikt het doorgaans twee keer per dag, en pas na een half jaar consistent gebruik kun je een eerste inschatting maken of het bij jou aanslaat. Bij ongeveer 1 op de 6 gebruikers helpt het merkbaar, en het effect stopt zodra je stopt met gebruiken, zoals ook beschreven in de patiënteninformatie van OLVG over de behandeling van haaruitval bij vrouwen. Of minoxidil geschikt is voor jouw situatie en hoe je het correct toepast, bespreek je met je huisarts, dermatoloog of apotheker.
Finasteride wordt voor vrouwen expliciet afgeraden: het effect is bij vrouwen niet aangetoond en het middel is niet veilig tijdens een zwangerschap. Dit wordt bevestigd in de richtlijn haaruitval van Gezondheid en Wetenschap, die stelt dat finasteride meestal niet wordt aanbevolen bij vrouwen omdat het effect niet bewezen is.
Bij verder gevorderde uitdunning kan een haartransplantatie een optie zijn: daarbij worden haarzakjes die minder gevoelig zijn voor DHT verplaatst naar de plek waar je haar dunner is geworden. Dat is een chirurgische ingreep waarvan de geschiktheid, timing en kosten sterk per persoon verschillen, en dat beoordeel je samen met een dermatoloog, niet op basis van een blog. Ook na een transplantatie blijft de onderliggende gevoeligheid voor DHT overigens bestaan in de rest van je haardos, wat meespeelt in de afweging.
Twijfel je of je alopecia androgenetica hebt, of wil je weten welke behandeling bij jou past? Een juiste diagnose stel je niet zelf: ga hiervoor langs bij je huisarts of een dermatoloog. Zij kunnen met gericht onderzoek, soms met bloedonderzoek, ook andere oorzaken van haaruitval uitsluiten voordat er een behandelplan wordt opgesteld. Voor vragen over het gebruik van minoxidil kun je daarnaast terecht bij je apotheker.
Wat kunnen vitamines, mineralen en collageen wél en niet betekenen?
Alopecia androgenetica is een erfelijke vorm van haaruitval, geen tekort. Dat is een eerlijk uitgangspunt: supplementen kunnen geen tekort aanvullen dat er bij deze vorm niet is, en nemen de erfelijke gevoeligheid van je haarzakjes voor DHT niet weg.
Wat ondersteuning wel kan doen, is de bouwstoffen op peil houden die je haarzakjes nodig hebben om haar aan te maken, zoals collageen en keratine. Zo kan het haar dat je nog hebt steviger en dikker aanvoelen, ook al verandert dat niets aan het onderliggende proces. Dat is een ander mechanisme dan bijvoorbeeld een tekort aan biotine, zink, ijzer of vitamine D, dat haaruitval eveneens kan verergeren, maar dan als op zichzelf staande, vaak wel omkeerbare oorzaak naast de erfelijke component.
BioSil, met de werkzame stof ch-OSA, ondersteunt de aanmaak van collageen en keratine in je lichaam. Het keert de miniaturisatie van je haarzakjes niet om en is geen alternatief voor minoxidil: het is een aanvulling die het tempo van veroudering van haar, huid en nagels helpt vertragen, geen behandeling van de onderliggende erfelijke oorzaak. Ontdek onze BioSil-producten voor haaruitval als je op zoek bent naar ondersteuning naast een eventuele medische behandeling.
Zie ondersteuning daarom als een realistische aanvulling naast, niet in plaats van, een eventuele medische behandeling: het helpt het beste resultaat uit je bestaande haar te halen, terwijl minoxidil of een ander middel de erfelijke component aanpakt. Vraag je je juist af of er bij jou naast de erfelijke component ook een tekort aan vitamines of mineralen meespeelt? Dat lees je terug in ons artikel over vitamines tegen haaruitval.
Veelgestelde vragen
Kun je genezen van alopecia androgenetica?
Nee, de erfelijke miniaturisatie van je haarzakjes is niet terug te draaien. Wel is het tempo van het proces te beïnvloeden: minoxidil kan verdere uitval afremmen, en ondersteuning met bijvoorbeeld collageen en keratine kan bestaand haar steviger maken. Hoe eerder je begint, hoe meer haar er nog is om te behouden. Zie hierboven de secties over medische opties en over vitamines, mineralen en collageen voor meer detail.
Wat is alopecia androgenetica bij vrouwen?
Bij vrouwen is alopecia androgenetica de erfelijke, diffuse vorm van haaruitval: het haar wordt gelijkmatig dunner over de hele hoofdhuid en de scheiding wordt breder, zonder dat er kale plekken ontstaan. Dat onderscheidt het duidelijk van het patroon bij mannen, waar de haarlijn juist terugtrekt. Het kan al op jonge leeftijd beginnen, maar wordt vaak pas rond de overgang echt zichtbaar, wanneer de beschermende werking van oestrogeen afneemt.
Wat is de oorzaak van alopecia androgenetica?
De oorzaak is een erfelijke gevoeligheid van je haarzakjes voor het hormoon DHT, die je van beide ouders kunt erven. Bij vrouwen kan daarnaast PCOS een rol spelen, doordat deze hormonale aandoening de androgeenspiegels kan verhogen, waardoor haarzakjes die al gevoelig zijn nog sneller reageren.
Hoe weet je of je alopecia androgenetica hebt?
Let op geleidelijke, gelijkmatige verdunning van je haar, een breder wordende scheiding en het uitblijven van plotselinge, ronde kale plekken. Een zekere diagnose stel je niet zelf: je huisarts of dermatoloog kan met gericht onderzoek andere oorzaken van haaruitval uitsluiten en vaststellen of het inderdaad om deze erfelijke vorm gaat, zoals ook wordt aanbevolen in de richtlijn haaruitval van Gezondheid en Wetenschap.
