Perimenopauze herkennen: leeftijd, klachten en wat helpt

De perimenopauze is de eerste fase van de overgang, de periode waarin je lichaam zich geleidelijk voorbereidt op de menopauze. Veel vrouwen merken in deze jaren dat hun cyclus verandert en dat er klachten opduiken die ze nog niet meteen aan de overgang koppelen. In deze gids lees je wat de perimenopauze precies is, op welke leeftijd ze meestal begint, hoe je de eerste tekenen herkent, wat het verschil is met de menopauze en wat je zelf kunt doen om je beter te voelen. Als apotheker-gerund bedrijf kijken we daarbij vooral naar onderbouwde, niet-ingrijpende manieren om deze fase goed te begeleiden.

Inhoudsopgave

• Wat is de perimenopauze?

• Op welke leeftijd begint de perimenopauze?

• Perimenopauze herkennen: de eerste tekenen

• Veelvoorkomende klachten in de perimenopauze

• Verschil tussen perimenopauze en menopauze

• Hoe lang duurt de perimenopauze?

• Wat helpt bij de perimenopauze?

• Wanneer ga je naar de huisarts?

• Veelgestelde vragen

Wat is de perimenopauze?

De perimenopauze is de overgangsfase vóór de menopauze waarin je eierstokken geleidelijk minder oestrogeen aanmaken, je cyclus onregelmatig wordt en de eerste overgangsklachten verschijnen. Je komt deze fase ook tegen onder de naam premenopauze of beginnende overgang. Het is dus geen plotselinge gebeurtenis, maar een proces dat jaren kan duren.

Het is handig om drie begrippen uit elkaar te houden. De overgang is het hele proces. De perimenopauze is de eerste fase daarvan. De menopauze is één moment: je allerlaatste menstruatie, die je pas achteraf met zekerheid kunt vaststellen.

Wat gebeurt er in die periode in je lichaam? Je eierstokken reageren minder voorspelbaar en je oestrogeen gaat schommelen en daalt langzaam. Die hormoonschommelingen zijn de motor achter de meeste klachten, van een onregelmatige cyclus tot opvliegers en slechter slapen. Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen wijst erop dat deze fase meerdere jaren kan duren en bij veel vrouwen een merkbare invloed heeft op het dagelijks leven. Je bent dus zeker niet de enige als je merkt dat er iets verandert.

Op welke leeftijd begint de perimenopauze?

De perimenopauze begint bij de meeste vrouwen tussen hun 40 en 45 jaar, vaak zo'n vier tot acht jaar voordat de menopauze intreedt, soms langer. De gemiddelde leeftijd van de menopauze ligt rond de 51 jaar. Bij sommige vrouwen starten de eerste tekenen al rond hun 35e, bij anderen pas later.

Die leeftijd verschilt sterk van vrouw tot vrouw, en dat is normaal. Erfelijkheid speelt een rol: vaak zit je rond dezelfde leeftijd als je moeder. Ook leefstijl, roken en bepaalde medische behandelingen kunnen het moment beïnvloeden. Volgens het Belgische gezondheidsportaal gezondheid.be kan de perimenopauze acht tot tien jaar vóór de menopauze beginnen, wat verklaart waarom sommige vrouwen al vroeg klachten merken.

Begin je vóór je 40e met duidelijke overgangsklachten of blijft je menstruatie langere tijd weg? Dan spreken we van een vroege overgang. Dat komt bij ongeveer 1 op de 100 vrouwen voor en is een goede reden om dit met je huisarts te bespreken.

Perimenopauze herkennen: de eerste tekenen

Het eerste en duidelijkste teken van de perimenopauze is een veranderend menstruatiepatroon. Je cyclus wordt korter of langer, je menstruatie heviger of juist lichter, en af en toe sla je een maand over. Vaak komen daar geleidelijk andere klachten bij.

De vroege tekenen die het vaakst voorkomen:

1. Je cyclus verandert: onregelmatig, korter, langer, heviger of lichter dan je gewend bent.

2. Je krijgt opvliegers of nachtelijk zweten, soms nog mild en kort.

3. Je slaapt slechter of wordt 's nachts vaker wakker.

4. Je merkt stemmingswisselingen, prikkelbaarheid of meer somberheid.

5. Je concentratie en geheugen laten je vaker in de steek, het bekende gevoel van wattenhoofd.

6. Je huid wordt droger en je haar voelt dunner of futlozer aan.

Herken je een paar van deze tekenen rond de leeftijd waarop de overgang doorgaans begint? Dan is de kans groot dat je in de perimenopauze zit. Een diagnose is meestal op basis van je leeftijd en je klachten te stellen; een bloedtest is niet altijd nodig.

Veelvoorkomende klachten in de perimenopauze

De klachten in deze fase verschillen per vrouw, zowel in soort als in hoe zwaar ze wegen. De ene vrouw voelt nauwelijks iets, de andere merkt duidelijk verschil in haar dagelijks leven. Hieronder vind je de symptomen die het vaakst voorkomen, met per onderwerp een verwijzing naar een artikel waarin we er dieper op ingaan.

• Opvliegers en nachtelijk zweten. Dit zijn de bekendste klachten. Volgens thuisarts.nl krijgt het overgrote deel van de vrouwen er in de overgang mee te maken. Lees meer over opvliegers tijdens de overgang.

• Veranderingen aan huid, haar en nagels. Door de dalende oestrogeenspiegel maakt je lichaam minder collageen aan, waardoor je huid droger wordt en je nagels brozer. We leggen uit wat de perimenopauze met je huid, haar en nagels doet.

• Jeuk en een droge huid. Een drogere huid kan gaan jeuken, soms op plekken waar je het niet verwacht. Meer hierover lees je in ons artikel over jeuk en een droge huid tijdens de overgang.

• Haaruitval of dunner wordend haar. Je haar kan futlozer aanvoelen en sneller uitvallen. We bespreken de oorzaken en wat helpt bij haaruitval tijdens de menopauze.

• Spier- en gewrichtsklachten. Stijve spieren en pijnlijke gewrichten horen er voor veel vrouwen bij. Lees wat je kunt doen aan spierpijn in de menopauze.

• Stemming, slaap en concentratie. Schommelende hormonen beïnvloeden je nachtrust en je humeur, en daarmee ook je concentratie en geheugen.

• Vaginale droogheid. Minder oestrogeen maakt het slijmvlies dunner en droger. Een vochtinbrengende gel kan verlichting geven; blijf je klachten houden, bespreek het dan met je arts.

Deze gids geeft je het overzicht. Wil je per klacht de oorzaken en oplossingen op een rij, dan klik je door naar het bijbehorende artikel.

Verschil tussen perimenopauze en menopauze

Het verschil tussen de perimenopauze en de menopauze zit in tijd en definitie. De perimenopauze is de fase van enkele jaren mét klachten en een (onregelmatige) menstruatie. De menopauze is daarentegen één moment: je laatste menstruatie, die je pas vaststelt nadat je twaalf maanden achter elkaar niet meer ongesteld bent geweest. De jaren daarna heten de postmenopauze.

Is de perimenopauze erger dan de menopauze? Dat valt niet in het algemeen te zeggen. Veel vrouwen ervaren juist in de perimenopauze de heftigste schommelingen, omdat de hormonen dan op en neer gaan in plaats van stabiel laag te blijven. Na de menopauze worden de klachten voor de meeste vrouwen geleidelijk milder.

Hoe lang duurt de perimenopauze?

De perimenopauze duurt gemiddeld vier tot acht jaar, al kan dat per vrouw flink verschillen. Bij sommigen is het na een jaar of twee voorbij, bij anderen duurt het langer. De fase eindigt op het moment van de menopauze, dus wanneer je een vol jaar geen menstruatie meer hebt gehad.

Wat helpt bij de perimenopauze?

In deze fase helpt het om eerst naar je leefstijl te kijken, en die waar nodig aan te vullen met gerichte ondersteuning. Je hoeft niet meteen aan ingrijpende behandelingen te denken; veel vrouwen voelen zich al beduidend beter met een paar aanpassingen.

Wat je zelf kunt doen:

• Beweeg regelmatig, met een combinatie van conditie en krachttraining om je spieren en botten te steunen.

• Eet gevarieerd en eiwitrijk, met voldoende groente, fruit en gezonde vetten.

• Zorg voor een vast slaapritme en een koele slaapkamer; dat helpt tegen nachtelijk zweten.

• Beperk cafeïne en alcohol, die opvliegers en slaapklachten kunnen verergeren.

• Bouw rustmomenten in om stress te verlagen, want stress versterkt veel klachten.

Daarnaast kun je gericht supplementen inzetten om je lichaam in deze fase te ondersteunen. Vanuit onze apotheekachtergrond kiezen we voor onderbouwde middelen:

• Collageen van binnenuit. Omdat je lichaam in de perimenopauze minder collageen aanmaakt, kun je huid, haar en nagels ondersteunen met Biosil. Dit middel met ch-OSA (een vorm van silicium) stimuleert je lichaam om zelf collageen, elastine en keratine aan te maken. In ons artikel over collageen en wat het in je lichaam doet lees je hoe dat werkt.

• Magnesium voor spieren, slaap en energie. Magnesium kan helpen bij vermoeidheid, spierklachten en een onrustige nachtrust. Myoviv combineert magnesium in de goed opneembare bisglycinaatvorm met ch-OSA. Meer hierover staat in ons artikel over magnesium en je gezondheid.

Wil je weten welk supplement het best bij jouw klachten past, kijk dan in onze overzichtsgids over welk supplement bij welke klacht. Supplementen vervangen geen medisch advies, maar kunnen een waardevolle aanvulling zijn naast een gezonde leefstijl. Een overzicht van ons volledige assortiment vind je op de website van Adephar.

Wanneer ga je naar de huisarts?

De perimenopauze is een natuurlijke fase, maar er zijn situaties waarin je je klachten beter laat beoordelen. Neem contact op met je huisarts in deze gevallen:

• Je hebt zeer hevig of langdurig bloedverlies.

• Je krijgt overgangsklachten vóór je 40e.

• Je hebt opnieuw bloedverlies nadat je al een jaar geen menstruatie meer had.

• Je klachten belasten je dagelijks leven sterk of je voelt je somber.

• Je twijfelt of je klachten bij de perimenopauze horen.

Je huisarts kan met je meedenken over de mogelijkheden. In sommige gevallen helpt een bloedtest, waarbij onder andere het hormoon FSH wordt gemeten dat stijgt wanneer de eierstokken minder reageren. Zo'n test is niet altijd nodig, omdat de diagnose meestal op basis van je leeftijd en klachten te stellen is. Ook hormoontherapie kan ter sprake komen; of dat bij je past, bespreek je samen met je arts.

Veelgestelde vragen

Hoe weet je of je in de perimenopauze zit?

Je zit waarschijnlijk in de perimenopauze als je cyclus verandert (korter, langer, heviger of onregelmatig) en je daarbij klachten merkt als opvliegers, slechter slapen of stemmingswisselingen, meestal vanaf je 40e. De combinatie van je leeftijd en deze tekenen is voor een arts vaak voldoende om de fase vast te stellen.

Op welke leeftijd begint de perimenopauze?

De perimenopauze begint bij de meeste vrouwen tussen 40 en 45 jaar, vaak zo'n vier tot acht jaar vóór de menopauze rond hun 51e. Bij sommige vrouwen starten de eerste tekenen al rond hun 35e. Klachten vóór het 40e levensjaar bespreek je het best met je huisarts.

Wat zijn de eerste tekenen van de perimenopauze?

De eerste en meest voorkomende tekenen zijn een veranderend menstruatiepatroon, opvliegers of nachtelijk zweten, slechter slapen, stemmingswisselingen en een minder scherpe concentratie. Ook een drogere huid en dunner wordend haar horen bij de vroege signalen.

Wat is het verschil tussen perimenopauze en menopauze?

De perimenopauze is de overgangsfase van enkele jaren waarin je nog (onregelmatig) menstrueert en klachten ervaart. De menopauze is één moment: je laatste menstruatie, die je achteraf vaststelt nadat je twaalf maanden geen menstruatie meer hebt gehad. De jaren erna heten de postmenopauze.

Is de perimenopauze erger dan de menopauze?

Voor veel vrouwen voelt de perimenopauze intenser aan, omdat de hormonen dan sterk schommelen in plaats van stabiel laag te zijn. Dat kan zorgen voor wisselende en soms onvoorspelbare klachten. Na de menopauze worden de klachten doorgaans geleidelijk milder.

Welke supplementen kunnen helpen bij de perimenopauze?

Bij huid, haar en nagels die brozer worden, kan een collageenondersteunend middel met ch-OSA zoals Biosil helpen. Voor spierklachten, vermoeidheid en een onrustige slaap kan magnesium in de bisglycinaatvorm, zoals in Myoviv, ondersteuning bieden. Combineer supplementen altijd met een gezonde leefstijl en bespreek twijfels met je arts of apotheker.

Wil je het hele plaatje van begin tot eind begrijpen? Lees dan de complete gids over de overgang en menopauze, waarin we alle fases en klachten op een rij zetten. De perimenopauze hoeft geen zware periode te zijn: met inzicht in wat er gebeurt en de juiste ondersteuning begeleid je deze fase rustig en met vertrouwen.